Khám phá

Tại sao chúng ta không hắt hơi khi ngủ?

BBạn có tự hỏi tại sao chưa bao giờ chúng ta hắt xì hơi khi đang ngủ không? Bài viết sau đây sẽ phần nào giải đáp thắc mắc này cho bạn. Trung bình một người sẽ trãi qua 1/3 quãng đời của họ chỉ để cho việc ngủ, có vẻ chiếm kha khá thời gian trong đời người phải không? Vậy sao ta vẫn không hề hắt hơi trong khoảng thời gian lớn như vậy? Bài viết từ trang zidbits sẽ giúp chúng ta hiểu được nguyên do tại sao.

Hắt hơi là gì?

Hắt hơi, hắt xì hay nhảy mũi, là sự phóng thích không khí từ phổi ra ngoài thông qua mũi và miệng, thường gây ra bởi sự kích thích niêm mạc mũi của các vật thể nhỏ bên ngoài cơ thể. Sự hắt hơi xảy ra giống như một vụ nổ và là một hành động không tự ý và không kiểm soát được.

Hắt hơi có thể gây ra bởi việc nhận thấy một mùi lạ, tiếp xúc đột ngột với ánh sáng, thay đổi đột ngột (thường là giảm) của nhiệt độ, sự đầy hơi trong dạ dày, nhiễm virus, hoặc một vài nguyên nhân hiếm khác như bắt đầu ăn kẹo cao su, sau khi tập thể dục, nhổ lông mày, hoặc sau khi quan hệ tình dục…

Tương tự như khi bác sĩ dùng một cái búa nhỏ gõ lên đầu gối của bạn, một phản xạ không điều khiển được sẽ làm cho cẳng chân của bạn nẩy lên. Hắt hơi ở đây cũng có cô chế gần như thế. Khi những vùng bên trong khoang mũi tiếp xúc với những chất mang tính nhạy cảm và kích thích những khu vực ấy, một tính hiệu đường truyền tới não thông qua các dây thần kinh. Khi nhận được tín hiệu như thế, não sẽ trả lời lại bằng cách ra lệnh cho cơ mặt, mũi, miệng phối hợp để thực hiện một cuộc “hắt hơi”.

Tại sao chúng ta không hắt hơi khi ngủ?

Khi ngủ, bộ phận đảm nhiệm chức năng phản ứng lại với những kích thích gây hắt xì được não ra lệnh cho phép nghỉ. Nói là nói nghỉ chứ thật ra ngưỡng để có thể não chấp nhận ra lệnh cho phép mặt hắt hơi đã được nâng lên cao hơn. Nói khác đi, khi đang thức não sẽ dễ dàng cho ta hắt hơi khi gặp những điều kiện nhạy cảm, nhưng khi ngủ, điều kiện này sẽ được nâng cao lên. Sở dĩ não có khả năng làm như thế là nhờ vào một chất ức chế thần kinh được tiết ra có tên gọi GABA.

Vậy bạn sẽ nói rằng, ừ thì vẫn có thể hắt hơi khi ngủ nếu nhận đủ sự kích thích? Vâng, đúng vậy nhưng nếu nhận đủ như thế thì ta sẽ thức dậy trước khi kịp hắt hơi. Đó là lý do vì sao ta không bao giờ hắt hơi khi ngủ.

Tại sao ta thường hắt hơi nếu nhìn vào ánh sáng mạnh?

Với một lượng ánh sáng đủ mạnh khi nhìn vào trực tiếp, ta hoàn toàn có thể bị hắt hơi. Điều này xảy ra với khoảng 18-30% những người trên thế giới. Các nhà khoa học gọi đây là hiện tượng phản xạ hắt hơi do ánh sáng (photic sneezing reflex). Tuy nhiên cho đến nay, lý do chính xác cho hiện tượng này vẫn chưa được tìm ra. Dưới đây là một cách giải thích khoa học nhất cho hiện tượng này.

Dây thần kinh sinh ba (trigeminal nerve), một loại dây thần kinh chịu trách nhiệm điều khiển cảm giác cơ mặt, nằm ngay cạnh bên dây thần kinh thị giác của bạn. Khi tiếp xúc với lượng ánh sáng mạnh, các dây thần kinh thị giác này sẽ gởi một tín hiệu cho não để làm nhỏ đồng tử lại. Khi điều này xảy ra, một phần tín hiệu sẽ được cảm nhận bởi dây thần kinh sinh ba (bởi lẽ chúng nó ở gần nhau mà). Chính điều này đã gây ra nhầm lẫn cho não khiến não ra lệnh cho chúng ta hắt xì hơi.

Thông tin thêm: Có ý kiến cho rằng khi hắt hơi bạn không thể mở mắt là do nếu mở mắt sẽ làm cho nhãn cầu của bạn văng ra ngoài. Ý kiến này là sai, lý do vì sao thì mời bạn xem video bên dưới.

Tài liệu tham khảo

Math2IT

Math2IT

Đây là tác giả chung cho các bài viết không do trực tiếp tác giả cụ thể nào của Math2IT viết. Có thể đó là các bài dịch từ các bài viết nước ngoài hoặc các bài viết thiên về kỹ thuật và thông báo.