Bạn sắp làm nghiên cứu sinh? Kỳ 2 – Bạn không giỏi như bạn tưởng!

Bài này nằm trong loạt bài Sắp làm NCS.

Giả sử bạn đã có được những sự chuẩn bị cần thiết cho bản thân mình. Giờ đây, bạn đã đặt bước chân đầu tiên trên xứ người và khởi đầu hành trình của mình. Tôi phải viết cho bạn ngay bài này!

Từ cái thời còn ngồi ở giảng đường đại học, việc thấy một thầy hay cô bước vào lớp với tác phong lẫm liệt. Hỏi ra thì biết thầy/cô ấy đang là “tiến sĩ”, lòng tôi không khỏi thầm ngưỡng mộ hết mực và tự hỏi bản thân “Bao giờ mình mới được như vậy? Nếu được như vậy thì sẽ như thế nào ta?” Hỏi là hỏi thế chứ mặc nhiên tôi biết khả năng của mình nên chuyện nghĩ đến sẽ có một ngày mình được mang danh “tiến sĩ” thật sự quá “xa vời”. Đó là đầu năm 4 đại học. Ấy vậy mà chưa đầy 6 tháng sau, tôi đậu vào chương trình thạc sĩ, rồi sau đó được nhận học bổng làm nghiên cứu sinh. Hóa ra “mình cũng giỏi” nhỉ? Chắc không?

Ai cũng như ai

Tôi biết rất nhiều bạn sau khi được nhận vào làm nghiên cứu sinh sẽ rất đỗi tự hào. Cho dù không phải là nghiên cứu sinh, chỉ đơn giản là nhận được học bổng hay ra nước ngoài du học, nó cũng đủ để bạn tự hào. Tuy nhiên,

chúng ta phải phân biệt rõ, “tự hào” chứ không phải là “tự cao”!

Rồi bạn sẽ thấy, bạn chỉ là hạt cát nhỏ nhoi của cả một thế giới nghiên cứu rộng lớn. Trừ khi bạn làm gì đó có ích cho đời, bạn có tầm ảnh hưởng lớn đến người khác và giúp đỡ được họ, còn không,

bạn cũng chỉ đơn giản là có một công việc ngắn hạn mang tên “nghiên cứu sinh” mà thôi!

Cũng cùng thời gian ấy, có người đi làm ngân hàng, làm nhân viên vệ sinh, làm buôn bán,… Tất cả họ đều là “nghiên cứu sinh” trong lĩnh vực của họ và xét về nghề nghiệp, cống hiến, tác dụng thì cái “nghề” của bạn cũng không hơn được ai hết!

Gặp rất nhiều người

Bạn sẽ nhanh chóng được tiếp xúc với rất rất nhiều người trong cùng lĩnh vực, cả Việt Nam lẫn nước ngoài. Bạn cũng có cơ hội được gia nhập với rất nhiều hội nhóm khác nhau. Và lẽ rất tự nhiên, họ cũng “giỏi” như bạn vậy. Bạn sẽ nhận ra “Hóa ra ai ở đây cũng như nhau cả, ai cũng làm nghiên cứu cả, ai cũng đi du học cả, ai cũng… giỏi cả chứ không riêng gì mình!

Ở Việt Nam hay môi trường hiện tại của bạn, có thể bạn là duy nhất, là số một, là nổi bật hơn tất cả bởi lẽ những người khác quá bận rộn với cuộc sống mưu sinh của họ, họ làm các ngành nghề không có vẻ ngoài tốt đẹp như cái vẻ ngoài của cái mà bạn theo đuổi. Nó dễ dàng tạo cho bạn cảm giác “ta đây hơn người”. Chỉ là cảm giác thôi! Cái tôi muốn nhắc bạn,

khi bạn quá tự hào về chính mình, bạn sẽ lơ là và giảm đi động lực!

Hãy biết mình là ai, khiêm tốn và âm thầm cố gắng. Không chối bỏ cố gắng và thành quả của bản thân nhưng cũng đừng nên quá tự hào về nó! Bởi lẽ bạn sẽ còn rất rất nhiều thứ phải làm, để phát triển khả năng bản thân, để có thể cống hiến cho cuộc sống này!

Có nhiều điều phải học hơn bạn tưởng

Rồi định nghĩa của từ “giỏi” ở Việt Nam bạn nghĩ sẽ rất khác khi sang xứ người, nơi mà ngoài chuyện nghiên cứu, bạn còn có rất nhiều thứ khác phải “nâng cấp” bản thân. Khi ấy, liệu bạn có còn “giỏi” nữa không? Không biết được!

  • Bạn sẽ gặp được rất nhiều người rất giỏi trong việc đảm đương cuộc sống. Họ giỏi ở thái độ nhiệt tình và biết giúp đỡ mọi người. Giỏi trong việc quán xuyến ở các buổi gặp gỡ. Thay vì bạn chỉ ngồi chơi, tám chuyện phiếm thì họ xắn tay áo lên vào bếp nấu nướng, sắp xếp và trang trí, khiêm tốn và hòa đồng. Bạn sẽ thấy, cái mình cần học còn là ở thái độ, trách nhiệm và những việc nhỏ khác trong cuộc sống nữa!
  • Rồi bạn sẽ biết những người không phải dân ngôn ngữ nhưng rất cố gắng và nói tiếng nước ngoài rất tốt. Có những người vì bản chất giọng nói khiến họ phát âm không hay nhưng cách họ liên kết với mọi người, kể cả người nước ngoài khiến bạn không khỏi ganh tị. Bạn sẽ thấy “giỏi” ở đây còn là khả năng ngoại ngữ của mình.
  • Bạn cũng biết được tài năng thiên bẩm ngoài nghiên cứu của những người xung quanh. Có người đàn rất giỏi, có người hát rất hay, có người biết vẽ vời, nấu nướng,… Bạn mới chợt nhận ra, “không biết mình có sở thích hoặc năng khiếu gì không ta?” hay tối ngày bạn chỉ biết vùi đầu vào các trang sách khô khan? Xin đừng khinh thường “nghề tay trái” này, nó sẽ giúp cân bằng phần còn lại của cán cân nghiên cứu. Tôi sẽ nói nhiều hơn về sự cân bằng này ở các kỳ tới!
  • Rồi bạn sẽ chợt giật mình nhận ra, nghiên cứu sinh tối đa chỉ vài năm, sau đó bạn sẽ làm gì? Bạn sẽ thấy việc có định hướng, kế hoạch sau này mới quan trọng hơn rất nhiều. Khi ấy bạn sẽ thấy con đường dài hơi mới thật sự là đích bạn cần hướng tới chứ không phải chỉ là cái mác “PhD” hay vài năm làm nghiên cứu xa nhà ngắn ngủi.

Không ai đủ giỏi cả!

Ngoài việc có thể tự nhận thức bản thân chưa bao giờ đủ giỏi thì bạn cũng nhận ra rằng không ai là thật sự giỏi!

Bạn luôn có thể học được từ người khác một điều gì đó nhưng không có nghĩa là họ đang giỏi (toàn diện).

Nhớ điều này để bạn chuẩn bị cho những lúc bị “xúc phạm”, bị người khác “lên mặt”, “cười khỉnh” và “thiếu tôn trọng”. Những gì tôi cần bạn làm chỉ là “cười thầm trong bụng” và hiểu thật sự rằng, bạn không hề thua kém bất cứ ai (và cũng không hơn được ai) vì bản chất, chúng ta không thể so sánh được!

Bạn phải “luyện” được điều này vì con đường đi đến thành công của con người như một hình sin vậy. Có lúc bạn sẽ gặp rất nhiều thuận lợi, cũng có lúc bạn sẽ chìm vào bế tắc và thất vọng. Những khi một ai đó đang ở đỉnh hình sin và họ gặp bạn đang ở đáy, họ cười bạn. Không hiểu và chuẩn bị kỹ cho mình, bạn sẽ dễ bị tác động, bị nản hơn, chán hơn và mọi chuyện chỉ càng tệ thêm mà thôi. Thay vào đó, hãy “lợi dụng” những lúc “bị xem thường” ấy để mà phấn đấu. Bạn không biết đâu, những người đó đang mang lại cho bạn một liều thuốc tinh thần cực xịn mà không gì có thể mang lại cho bạn được. Phải biết tận dụng chúng để mà cố gắng hơn gấp bội!

Tóm lại

Bài này không có quá nhiều “phương pháp”. Cái duy nhất tôi muốn nói với bạn chính là thái độ. Hãy chuẩn bị nó thật kỹ! Hẹn bạn ở kỳ tiếp theo!